Salatalık bitkisi ve meyvesi hemen hemen hepimizin kahvaltı sofrasında domatesle oluşturduğu ikili ile vazgeçilmezlerdendir. Mevsiminde dalından toplanan salatalığın o gerçek tadı ve hafif acımsılığını bulmak günümüzde çok zor. Tadı patatesle aynı olan salatalıklar artık birer fabrikasyon. Yani şekilleri boyları aynı, tatları ise o özlediğimiz salatalıklardan çok farklı. Çünkü ticari kaygılar artık ön planda üretimde verim lazım, hastalıkla mücadele etmek için hibrit tohumlar, çeşitli kimyasallar vb. lazım. Boylarının renklerinin albenili olması lazım. Günümüzde tüm sebzelerde ve meyvelerde olduğu gibi terminatör sebze ve meyveler salatalıkta da yaygınlaştı. Özellikle konvansiyonel tarımın artık sanayileşmesiyle birlikte eski tatları özler olduk. Üretimde kullanılan kimyasallar, hormonlar, pestisitler gibi yabancıların artık yediğimiz sebzeler ile birlikte bizlere de geçmesi  günümüzün olağan hallerinden.

Kahvaltılık, turşuluk, olarak kullanmaya alıştığımız salatalık artık kurutulmuş gıda olarak ta son zamanlarda karşımıza çıkmaya başladı. Hobi amacıyla kolay olarak üretebileceğimiz sebze-meyvelerden birisi olan salatalık bitkisi; tohumunun çimlenmesiyle hayata merhaba diyen ve sezon boyunca da sarılıcı gövdesinin büyümesiyle bizlere salatalık veren ve yetiştirmesi zevkli bir bitkidir. Yaprakların altına gizlenen salatalıkları arayıp bulmak her bahçe tutkununun zevk aldığı bir olaydır. Eğer bir bahçeseverseniz ve bahçeniz varsa sizlerde salatalık üretebilirsiniz. Biber domates, patlıcan gibi dikine uzayan ve büyüyen bitkiler saksılarda ve balkonlarda yetiştirmede sorun yaratmasa da salatalık, kabak gibi sürünerek büyüyen gövdeye sahip bitkileri balkonda ve saksıda üretmek biraz zor olabilmektedir. Yinede denemekten çekinmeyin…

 

  • Cucurbitaceae Familyası olarak bilinen kabakgiller familyasınandan bir bitki olan salatalık ülkemizde çok soğuk ve yazın kısa olduğu yerler hariç hemen hemen her bölgede verimli bir şekilde yetişebilir. Salatalık yazlık sebzeler grubundadır. ancak turfanda üretimi de mevcuttur. Tarla, bahçe ve bostan koşullarında kolayca yetişebilmektedir.
  • Hıyar bitkisinin anavatanının Hindistan yarım adasının kuzeyleri, İran bölgesi olduğu ve daha sonra 600 lü yıllarda ise Avrupaya taşındığı düşünülmektedir.
  • Tohum çimlendirmesi tohumun kendi boyu kadar çimlendirme toprağında derine konulup üzerinin kapatılmasıyla başlar.
  • Nemli toprakları sever, tınlı kumlu topraklar salatalık için idealdir. Ayrıca toprağın drenajı iyi sağlanmış olmalıdır. Hıyar bitkisi soğuklardan etkilenir. O sebeple geç ayazlar geçtikten sonra toprağa dikmek mantıklıdır.
  • Sürünücü bir otsu gözdeye sahiptir. Gövdeden çıkan tutunucu iplikler gövdenin salatalıkları taşıyabilmesine de katkı sağlar. Açıkta yetiştirilen salatalık iklim şartlarına ve genel duruma bağlı olarak 2,5-3 metreye kadar uzayabilir. Bu sebeple özellikle salatalık fideleri toprağa ilk dikilmesi işleminde aralıklı dikmek gerekmektedir. Bitkinin gözdesi güne ( güneşin yönüne yada gün içerisinde en çok güneş aldığı zaman güneş neredeyse oraya doğru) doğru uzar. Bununla birlikte gövde ve dalları su kaybını önlemek için dikenli ve tüylüdür. Hatta bazen bu dikenler sizi rahatsız edebilir.
  • Baya geniş yapraklara sahiptir. Kuruyan ve işlevini yitiren yapraklar zamanla bitkiden uzaklaştırılmalıdır.
  • Çiçekleri ise erkek ve dişi çiçek ayrı olarak bulunur. aynı bitki üzerindeki farlı çiçekler birbirini döller ve meyve oluşur. Dişi çiçek kökü fanus şeklindedir. Çiçekler sabahın ilk ışıkları işe birlikte açarlar. Elle dölleme de yapılabilir. bunun için bitkinin erkek çiçeğinin renkli kısımları ayrılarak kalan kısım dişi çiçeğe temas ettirilir. böylede dişi çiçekleri elle de döllemek ve meyve oluşumuna katkı vermek mümkündür.
  • Sularken az ve sık aralıklarla sulamaya özen gösterilmelidir.
  • Salatalık bitkisi sofralık, ve özellikle yaygın olarak turşuluk olarak kullanılır. Çok farklı türleri vardır.
  • Organik gübreler, salatalık için önemli bir besin kaynağıdır. bu gübreleri çok sever.
  • Salatalığın besin değeri; 100 g taze hıyarın içerdiği besin değerleri şunlardır: 15 kalori; 0,9 g protein; 3,4 g karbonhidrat; 0 kolesterol; 0,1 g yağ; 0,5 g lif; 27 mg fosfor; 25 mg kalsiyum; 1,1 mg demir; 6 mg sodyum; 160 mg potasyum; 11 mg magnezyum; 250 IU A vitamini; 0,03 mg B1 vitamini; 0,04 mg B2 vitamini; 0,2 mg B3 vitamini; 0,042 mg B6 vitamini; 67 µg folik asit ve 11 mg C vitamini. Şeklindedir. (besin değeri verisi wikipedia.org’ tan alınmıştır.)