Gübre, Doğal Gübre, Yapay Gübre Nedir?

Doğal gübreler başlığımıza başlarken öncelikle bazı kavramları anlaşılır şekilde tanımlamamız gerekmektedir. Bizim gibi ilaçsız, hormonsuz, doğal ve saf ürünler yetiştirme amacında olan ve yetiştiren hobi severler için bu kısım oldukça önemlidir. Doğal sandığımız gübreler ne kadar doğal, kimyevi gübrelerden farkı nedir? Bu gibi konuları bu başlıkta ele almayı uygun gördüm.

Aslında hepimiz kimyevi gübreleri kullanarak verimli, bol bol ürün veren bitkiler yetiştirebiliriz. Ancak bu, işin en kolay yoludur. bizim amacımız tam organik olmasa da organiğe en yakın, saf, doğal ve kendi tabiatında bitkiler, sebzeler yetiştirmek, bunları çevremize ikram etmek, kendimiz kullanmak ve tüm bu süreçlerin hazzını almaktır. Kısaca geleneksel ve doğal olanı yaşatmaktır. Bu amaçla sınırlı üretimler yaptığımız için meşakkatli olan bu yolları seçmekteyiz. Ticari üretim için büyük çapta üretim yapan çiftçiler ve şirketler verim elde etmek için kimyevi gübre kullanmak zorundalar bu sebeple onlara bir şey diyemeyiz. bizler ise kendi bahçemizde seramızda doğal ve katışıksız ürünler elde etme amacında olduğumuzdan doğal gübreler konusunu iyi bilmemiz gerekmektedir. Şahsım eczacıyım, canlı fizyolojisine hakim birisi olarak konuyu örneklerle incelemeye ve sizlere anlaşılır şekilde ifade etmeye çalışacağım.

“Gübre = Hormon” mudur? Hayır değildir. Günümüzde bu kavramlar birbirlerine karışmış olsa da aynı şeyleri ifade etmezler. Gübreler bitki için gerekli besin maddeleri iken ve doğal yollarla da bitkinin alması lazım maddeler iken, Hormon ise tamamen farklı bir kavramdır. Bunu insan özelinde anlatacak olur isek; Günlük faaliyetlerimizi gerçekleştirmek için , enerji elde etmek için beslenmemiz gereklidir. Beslenirken aldığımız besin maddelerini gübreye benzetebiliriz. Çünkü yaşam faaliyetinin devamı için beslenmeye ve dışarıdan besin maddesi almaya mecburuz. Ancak vücut geliştirenlerin için beslenme haricinde dışarıdan ayrıca bu iş için aldıkları steroidler ise vücuda kişinin yapay olarak aldığı maddelerdir. Bu ise hormondur, yapaydır. Belli bir süre, hızlı olarak, yapay şekilde kasları geliştirir ve sonrasında tüm vücudu tükenmişlik sendromuna sokarak bitirir. Gübre ve hormon arasındaki farkı bu örnekteki gibi değerlendirebiliriz aynı durum bitkiler için de geçerlidir.

Gübre Nedir? Bitkiler gelişirken, meyve verirken, çiçek açarken, döllenme gerçekleştirirken, kendileri bazı besinleri üretirken bir takım esansiyel bileşenleri dışarıdan almak zorundadırlar. Bu bileşenleri kökleri vasıtası ile topraktan alırlar. Toprak çoğu zaman bitkinin her ihtiyacına cevap vermeyebilir yada dönem dönem bitkinin ihtiyaçları değişebilir. İşte bitkinin bu ihtiyaçlarını yani dışarıdan almak zorunda olduğu bileşenleri toprağa yada bitkiye vermemiz gübreleme, verdiğimiz bu yapay yada doğal bileşenlerde gübre adı verilir.

Yapılan bilimsel araştırmalar bitkiler için; Azot (N), Fosfor (P), Potasyum (K), Demir(Fe), Magnezyum( Mg), Kalsiyum(Ca), Kükürt Bileşikleri( S, SO4) vb. Element ve bileşiklerin bitkilerin yaşam evreleri için önemli olduğunu ortaya çıkarmıştır. Her bitki için farklı olsa da temelde bu elementler bitkilerin çimlenmesi, gelişmesi, tohum ve meyve vermesi, iletimlerini sağlaması açısından gereklidir. Örneğin çimlenme aşamasında bitki fosfata yoğun bir şekilde ihtiyaç duyarken, yeşil hale geldikten sonra azot ve nitrata ihtiyaç duymaya başlayacaktır. Günümüz tarım uygulamalarında bu bileşenlerce fakir topraklar gübre ile tamamlanmaya çalışılır.

Bazı yörelerde ise nadasa bırakma genellikle de nöbetleşe ekim kavramları vardır. Örneğin bir sene buğday ekilen kıraç toprak bir sene boş bırakılır ki topraktan eksilen bu minareller doğal yollar ile ekosistem içerisinde tekrar yerine gelebilsin. Ya da bir sezon ekilen bitkinin yerine aynı bitki müteakip sezonda ekilmez. Çünkü topraktan potasyumu bol alan bir bitkiyi iki kez üst üste ekersek verim düşecektir. Bunun yerine başka bitkiler ekilir.

yapay-gubre

Çeşitli yapay gübre örnekleri

Yapay Gübre Nedir ? Gübreleri bitkilerin dışarıdan alması gerekli elementler, mineraller ve diğer bileşenler olduğunu belirtmiştik. Yapay gübre olarak bildiğimiz gübreler bu bileşenlerin fabrika ortamında üretilmeleri ile elde edilir. Örneğin fosfat içeren ve taban gübresi olarak bilinen DAP isimli gübredeki fosfat, laboratuvar ve fabrika ortamında diamonyum tuzu şeklinde üretilir. amonyum sülfat, amonyum nitrat gibi diğer azotlu gübre çeşitleri, bunun haricinde çinko, potasyum, kalsiyum içeren hazır yapay gübreler mevcuttur. Aynı şekilde bir diğer azot kaynağı olarak üre bitkiler için sıkça kullanılan yapay gübreler arasındadır. Ayrıca bu yapay gübreler, uygulanan çeşitli kimyasal yöntemlerle suda erimelerini artırmak için granüler hale getirilmiş halde satışa sunulur. Direkt sıvı şekilde satışa sunulmuş kimyevi gübrelerde vardır.

ciftlik-gubresi

Kendi bahçemde kullandığım yanmış çiftlik gübresi

Doğal Gübre Nedir? Evet asıl konumuza gelelim. Ben yada benim gibi hobi amaçlı olarak bahçelerimizde sebze,meyve çiçek yetiştirenler, organik tarım yapma merakı olanlar, doğal yöntemlerle ürün yetiştirmek isteyenlerin yada az ölçekli zevk amaçlı üretim yapanların başvurduğu gübre çeşitleri doğal gübrelerdir. Hayvan pislikleri(İnek, koyun, keçi gübreleri), kurumuş-çürümüş ot karışımları (komposlar), kanatlı hayvan gübreleri (Tavuk, yarasa dışkıları vb.), solucan gübresi, diğer yöntemlerle elde ettiğimiz gübreler bizim yardımlarımıza koşmaktadır. Bu gübrelerle üretim yapmanında çeşitli püf noktaları vardır. Bunları yeri geldiğince anlatmaya çalışacağım. Mesela kemik artıklarında fosfat, muz kabuğunda potasyum, yumurta kabuğunda ise calsiyum mevcuttur. Ben bu tip gübreleri kendi üretimlerimde ve bahçemde sıkça kullanmaktayım.

Yumurta Kabuğundan Kalsiyum Gübresi Elde Etme

Muz Kabuğundan Doğal Potasyum Gübresi Elde Etme