HİBRİT TOHUMLARLA ALAKALI BİLGİLER

Öncelikle şunu belirteyim, bu yazıda amacım hibrit tohumları kötülemek, onları öcü olarak tanıtmak değil. Herkes bilim adamı, ziraat mühendisi yada gen bilimci olmadığına göre anlaşılabilir bir şekilde konuyu ele alarak objektif açıdan konunun fotoğrafını çekmektir. Çünkü konu hakkında kendi bilgilerime ilaveten yaptığım araştırmaların bir tanesinde hibrit tohumları kötüleyenleri bilimin gelişmesinin önünde engel olarak gösteren bir yazıya rastlamıştım. Hemen belirteyim bilim karşıtı değilim aksine aklın ve bilimin önünde hiçbir engel olmamasından yanayım… Halk arasında kısır tohum, israil tohumu, çekirdek vermeyen tohum gibi isimlerle de anılan hibrit tohumu ve yerli tohumları karşılaştırarak konuya ışık tutmaya çalışalım.

Hibrit tohumlar, GDO’ lu ürünler hakkında gerçekten doğru bilgiler konusunda tam bir karmaşa ve bilgi kirliliği mevcut. Konu hakkında olumlu yada olumsuz makalelerin irdelenmesi için temel bir takım bilgilerin bilinmesi gerekmekte. Ayrıca hem hibrit tohumları savunanlar hemde karşısında duranlar arasında nedense fikirlerinde bağımsız olmadıkları kanısı bende mevcut. Objektif olarak baktığımızda hibrit tohum savunucularının ve araştırmalarının arkasında güçlü bir sermaye, ekonomik yatırımlar, bilimsel kuruluşlar, kamu otoriteleri mevcut iken; konunun diğer tarafı yani standart tohum ve uygulamalarının savunanlarda malesef böyle bir yapı ile karşılaşmıyoruz. Ama biz konuyu bağımsızca ele alarak temel hatları ile ve anlaşılır örneklerle inceleyelim.

hibrit-tohum nedirHibrit Tohum ile GDO Aynı şeyler midir? Öncelikle gerçek hibrit tohumla GDO aynı şeyler değildir. Hibrit tohumlar GDO’ lu olabilirde olmayabilirde. Yada hibrit tohumlar doğal yollardan da oluşabilir. Ancak GDO tamamen farklı ve başlı başına başka bir konudur. GDO: Genetiği değiştirilmiş organizma anlamına gelmektedir. GDO; Gen bilimi ve genetik mühendisliğindeki gelişmelere bağlı olarak ortaya çıkan bir konudur. Tamamen laboratuvar şartlarında üretilen yada gen dizisi değiştirilen canlıları veya canlı komponentleri ifade eder. Günümüzde gerek etik değerler açısından, gerek diğer birçok bakımdan hem eleştirilen hem de aynı hızda gelişmeye devam eden bir bilim dalıdır. Bu yazımızda GDO’ ya değinmeyeceğiz ancak Hibrit tohum ile GDO’ nun aynı şeyler olmadığını şimdilik bilmemiz yeterli.

Konuya girmeden son bir tespit daha yapmak istiyorum. böylece Hibrit tohumların yaygınlaşmasını daha iyi kavrayabiliriz. Şuan itibari ile yer yüzünde 7.3 milyar insan yaşamakta. Bu sayının 2050 yılında 10 milyar civarında olması beklenmekte. Yeryüzü nüfusu bu kadar hızlı artarken ekilebilir tarım arazileri, temiz su kaynakları ve yaşam için gerekli diğer doneler aynı oranda azalmaktadır. 2050 yılında 10 milyar olması beklenen dünya nüfusunu mevcut tarım arazileri aynı kalsa bile doyurmak ne ile mümkün olacak? Tabi ki birim alandan daha yüksek verim elde etmek gerekecek, yada bilim kurgu filmlerinde gördüğümüz şeyler zamanla gerçek olacak ve bir öğünde sadece tek bir kapsül ile doyacağız ya da frankeştayn bitkiler domatesler, biberler bizleri bekliyor olacak. Şurası kesin 10 milyar nüfusun bir gıda talebi olacak, bu talep önemli bir ekonomik değere karşılık gelecek sonrası ise malum pazar ekonomisi kuralları…

Hibrit Tohum Nedir? Öncelikle doğal olan tohumu tanımlayarak başlayayım. Ata yadigarı tohum, saf tohum, yerli tohum olarak bildiğimiz tohum nedir? Çiftçilikle uğraşanlar yada konuya aşina olanlar bilirler. Bende çocukluğumdan sıkça gördüğüm üzere tarımsal üretim yapılır, bu üretimden bir miktar tohumluk ayrılı ve seneye bu tohum kullanılarak tekrar üretim yapılırdı. Anadolu’da yıllardır bu yöntem süregelmiş ve önemli bir çeşitlilik mevcuttu. Yani ata yadigarı yerli tohumlarla yapılan üretim kendini yenileyerek devam etmekteydi. İşte bu tip ata yadigarı yerli tohumlara standart tohum adı verilir. Ata yagigarı, yerli yani standart tohumda aynı tür yine aynı tür ile tozlaşır ve döllenir böylece nesiller boyu kendini yenileyerek ve dış şartlara, hastalıklara zaman içinde direnç kazanarak yeni döller verir.

Hibrit Tohum ise yakın akraba olmayan 2 standart tohumun birbiri ile çaprazlanması ile elde edilir. Hemen bir örnek verelim. At ile atın çiftleşmesinden at, eşek ile eşeğin çiftleşmesinde ise eşek meydana gelmekte iken at ile eşeğin çiftleşmesinden katır meydana gelir. Tam bir örnek olmasa da hibrit tohumları bu şekilde açıklayabiliriz. At yada eşek kendi arasında üreme yetenekleri sahip ve ebeveynlerinin özelliklerini gösterirken katır kısırdır ve oğul döller vermez. Ancak katır hem ata hemde eşeğe göre daha dayanıklıdır. Atın ve eşeğin ortak özelliklerini göstermesi yanında ikisinin birleşmesinden oluşan ve ebeveynlerinde olmayan özellikleri de katırda görmek mümkündür.



hibrit-bitki

İstenilen özelliğe sahip bir bitki ile diğer bitkinin tozlaşması

Hibrit Tohum Nasıl Elde Edilir? Hibrit tohumların elde edilişini anlatmadan önce tohumların genel özellikleri hakkında bilgiler verelim. Özellikle çiçekli bitkilerde meyve oluşumu için önce çiçeğin açması daha sonra çiçekteki dişi organın erkek polenlerle tozlaşarak döllenmeyi sağlaması gereklidir. Böylelikle döllenen dişi eşey büyüyerek meyveyi meydana getirecektir. Aslında yukarıdaki örneğimizde belirttiğimiz ve doğal olanı eşek ile eşeğin, at ile atın çiftleşmesi ve oğul döller meydana getirmesidir. Bitkilerde de durum böyledir. doğal olanı çery domates ile çery domatesin tozlaşarak döllenmesi ve domates çiçeğinin meyveyi oluşturmasıdır. Hibrit tohumlarda işe yakın akraba olmayan domates türleri laboratuvar ortamında ( aslında bilimsel deney amaçlı seralarda) çapraz döllenmeye tabi tutulur. Yani bir çiçek kendi ırkı ile değil yanı türden başka bir ırkla döllenir ve meyveye gelmesi sağlanır. Oluşan bu meyveden elde edilen tohumlar hibrit yani f1 olarak bilinen tohum çeşidini meydana getirir.

Peki Neden Hibrit Tohum Neden Üretilir? Bizlerin bahçelerimizde kullandığımız ata yadigarı dediğimiz saf, standart tohumlar geleneksel yöntemlerle tarıma uygundur. Her sene tohumlarımızı alır ve tekrar sebzelerimizi üretiriz. Hibrit tohum araştırmalarında ve ihtiyaçlarında birçok faktör mevcuttur. Mesela döllenmeyi sağlayan bireylerden birisi herhangi bir hastalığa karşı daha dirençlidir, yada kuraklığa, çürümeye dirençlidir. Böylelikle elde edilen yeni tohumunda bu dirençleri gösteren daha dayanıklı tohumlar olması beklenir. Konuyu genel hatları ile bu şekilde ele alabiliriz. 

Böylelikle özelliklerini sizin belirleyeceğiniz domatesler yetiştirebilirsiniz. Kuraklığa – yada aşırı sulamaya, bir yerden başka bir yere sevkiyatının kolaylaşmasına yani raf ömrüne, mevsimi haricinde de yetişebilen yeni domateslere kavuşursunuz…

Hibrit Tohumun Avantajları ve Cazibesi ile Dezavantajları Nedir? Hibrit tohumun ve hibrit tohumdan elde edilen sebze ve meyvenin  standart, saf ve ata yadigarı tohumlarımıza karşı bir takım üstünlükleri vardır. Hastalıklara karşı daha dayanıklı olması sağlanmıştır. Ya da hastalık geldiğinde çok fazla hasar vermez. Raf ömürleri uzundur böylelikle ürünlerin bir yerden bir yere taşınmaları kolaydır. Şekilleri göze hitap eder, yamuk yumuk şekillerde olmazlar, Hibrit tohumla üretim yapan çiftçi geleneksel yöntemlerde olduğu gibi üründen kendi tohumunu alıp seneye tekrar ekemez, tohum firmasından yeni tohum alması gereklidir. Ancak daha gelişmiş ve istenilen şartları taşımada, bazı ilaçlara karşı bitkinin dirençli olmasında hibrit tohumlar avantaj sağlar. Hibrit tohumlarda bir cinsin soğuklara dayanıklılığını da artırabilirsiniz. Bu gibi sebeplerle pazar ekonomisinin istediği sebze ve meyveleri hibrit yöntem ile sağlamak olasıdır.

Kısaca;

Hibrit tohumlardan üretilen sebzeler hastalıklara daha dayanıklıdır, kuraklığı ve sert soğuklara daha dayanıklıdır.
Hibrit tohum bitkileri erken dönemde sebze-meyve verir, verim yüksektir.
Bunu gören çiftçiler her sene para vererek hibrit tohumu tercih eder ve satın alır.

Hibrit Tohumlar Kısır mıdır? Hibrit tohumlar belirttiğimiz şekilde farklı ataların melezlenmesi sonucunda oluşur. Laboratuvarlarda ve laboratuvar sahalarında uzun denemeler sonucu ortaya çıkan hibrit bitkilerin meyvelerinden alınan tohumlar ilk ekimde kendinden beklenilen özellikleri gösterir ve hibritin amacına uygun, hastalığa dirençli, raf ömrü uzun, kabuğu kalın vb. özelliklere sahip meyve sebzeler elde edilir. Hibrit yöntemle üretilen bir domates tohumundan ilk yıl çok güzel ve kaliteli domates alırsınız. Ancak o domatesten tekrar tohum alıp üretim yaptığınızda bu kez elde edilen üründe aynı başarı yakalanamaz. Böylelikle her yıl tohumunuzu hibrit tohumu üreten bu firmalardan satın almak zorunda kalırsınız. Bazı makalelerde hibrit tohumların kısır olmadığı, tekrar tekrar kullanılabildirleri belirtilmiştir fakat ben kendi yaptığım denemelerde bunu doğrulayamadım.  Hibrit domates tohumunu ektim, çok güzel bir bitki ve çok güzel domatesler verdi. Hepsi fabrikadan çıkmış gibi aynı boyda aynı şekilde… Fakat o domateslerden yine evrensel yöntemlerle kendi saf tohumlarıma uyguladığım gibi tohum aldım. O tohumu fide haline getirerek toprakla buluşturdum. Fakat bitki güzel gelişmesine rağmen sebze vermedi. Aslında bu durumu bir video ile anlatacağım fakat bu durumun videosu 2 yıl sürmekte. Önümüzdeki süreçte vakit bulursam hibrit tohumun 2. ve 3. nesillerde meyve durumunu anlatan bir video çekerek buraya ekleyeceğim.

Hibrit tohumlarda ne şekilde olduğunu tam anlamadığım bazı yöntemlerle programlamada mevcut. Mesela ülkemizde anadolunuun o eski patates tohumları artık kullanılmıyor. Umarım bir yerlerde birileri eski patateslerimize sahip çıkıp saklamıştır. Ülkemizde bildiğim kadarıyla yaklaşık 7 çeşit aktif kullanılan patates tohumu mevcut. Bunlar adora, agria, madalay gibi çeşitler. Ancak bu çeşitlerin tamamı ya Almanya yada Hollanda menşeyli hibrit tohumlar. Bu tohumlar ilk üretildiklerinden itibaren programlanabiliyor. Yani sadece 7 kez ekilince tarlada patates veren çeşitleri mevcut. Her yıl da aynı tohumun verimi düşüyor ve yeni tohum satın almak zorunda kalıyorsunuz. Yani geleneksel yöntemlerde olduğu gibi her sene tohumluk patatesinizi ayırıp seneye tekrar ekme olayı ortadan kalkıyor. Tohumu satın almak zorunda kalıyorsunuz… Mesela Anadolu’da benim çocukluğumda kırmız buğday, zerrin buğday gibi çeşitler vardı ama şuan yoklar. Buğday tohumları artık adını yeni yeni öğrenmeye başladığımız yabancı isimler…

Hibrit Tohum Nasıl Anlaşılır ? Hibrit tohumun nasıl anlaşılacağı aslında çok basittir. Çünkü piyasada bulunan pakete girmiş, bir marka taşıyan, üzerinde   Üzerinde “5553 sayılı tohumculuk kanununa uygun olarak hazırlanmış ve ilaçlanmıştır, yemeklik olarak ve hayvan yemi olarak kullanılamaz”  ibaresi olan ürünlerin tamamı hibrittir. Yani satılan tohumların tamamı sertifikalı ve hibrittir. Pazardan aldığınız domateslerin tamamı hibrittir. Ayrıca bazı simsarlar organik tohum adı altında hibrit tohumları satarak dolandırıcılıkta yapmaktadır. Ancak köy yetiştiricileri pazarda bazen kendi ürünlerini satmaktadırlar, köy pazarında tohumlarını yıllardır kendisi alan üreticilerin ürettikleri ürünler doğaldır, hibrit değildir. Ancak siz pazardan, satıcılardan hibrit fide alarak bahçenize diktiniz, ilaç, hormon vs. kullanmadan yetiştirseniz de sonuçta o ürün yine hibrittir. İnternetten domates tohumu siparişi verdiniz, paket içerisinde tohumunuz geldi. Bu tohumu fide haline getirip bahçenize diktiniz, doğal gübrelerle yetiştirdiniz, elde edeceğiniz domates yine tohum hibrit olduğu için hibrit olacaktır. Yani herşey ama herşey tohumdan başlar. Bazı internet sitelerinde şahit olduğum bir olaydan daha bahsedeyim; Çinden yarım kilo tohumu 15 dolara sipariş ediyorlar, bunu paketlere bölüp organik tohum diye 50 gramını paketi 15 tl den satıyorlar. Bu konulara karşı da uyanık olalım.

www.motherearthnews.com