Organik Gıda Nedir?  Organik Besinlerin Önemi

Bu yazıyı yazmaktaki amacım konu hakkında doğru bilinen yanlışları belirtmek, sizlerden gelecek yorumlarla fikir alışverişinde bulunmaktır. Tam olarak organik besinlere ulaşamayıp onları kullanamasak ta en azından doğala yaklaşmak ve doğal olanı kullanmak en azından aradaki açığı kapatacaktır. Tam olarak organik besin mümkün mü ya da ne kadar mümkün? En azından saf ve doğal olan besinler mümkün mü? Organik besinler gerçekten extra bir öneme sahip mi? Bu konuların cevaplarını bulmaya çalışalım.

Günümüzün en popüler konularından birisi olan organik gıda ve organik beslenme konusunda maalesef son derece fazla bilgi kirliliği mevcuttur. Herkes ürettiği yada sattığı ürünün organik olduğunu iddia etmekte, organik olduğu kanısına kapılarak bu şekilde ambalajlamakta ve sonuçta tüketicilere bu şekilde sunmaktadır. Organik ürünlere ve organik gıdalara son zamanlarda artan talepte bilinç düzeyinin yükselmesi, doğala dönüş, hastalıkların artması gibi nedenler başı çekmektedir. Ancak bizlere organik ürün diye sunulan ürünler gerçekten organik mi? Organik ürün nasıl anlaşılır? Acaba  organik ürün diye aldığımız ve tonlarca para döktüğümüz ürün gerçekten organik mi? gibi soruların cevaplarını anlaşılır bir şekilde anlatmaya ve ele almaya çalışalım.

Organik Gıda Nedir? En anlaşılır hali ile organik gıdayı anlatırsak; Genellikle tarımsal ürünler için bu ürünlerin tohumdan başlayarak bitkinin meyve ve sebzesine kadar yetiştirilmesinde, bu ürünlerin işlenmesinde hiçbir yapay ürün kullanmamaktır. Yani bu tarım ürününü büyütürken, bitkinin tozlaşması gerçekleşirken, kimyasal madde, hormon vb. kullanılmadan elde edilen üründür. Aynı zamanda GDO ve GDO lu bileşenlerden uzak olan ürün organik üründür. Organik tarım ürünü yetiştirilirken hiçbir tarım ilacı, yapay kimyasal ve bileşenler kullanılmaz. eğer bu bitkiler yetiştirilirken bu kurallara uyulmaz ise o ürün organik olmaktan çıkar. Hatta organik üründe bu sayılan maddeler kullanılmadığı gibi artıkları bile bulunmaması gerekir. Belirtilen tüm bu süreçler ( tohumdan sofraya) kadar sertifikalandırılır ve o ürün organik sertifikalı ürün olarak bilinir. Bu tip ürünleri üretmek için yapılan tarım da organik tarımdır. 

Yani Organik besin; hormonların, yapay ve benzeri kimyevi gübrelerin, genetik mühendisliğin sonuçlarının yani GDO’ nun, insektisit yani böcek ilaçlarının, yabani ot mücadelesinde kullanılan yada mantar oluşmasını önleyen ilaçların, büyütme ve verim artırma ilaçlarının, renklendiricilerin, antibiyotiklerin , koruyucuların , gıda katkı maddelerinin, kimyasal kaplama ve parlatıcıların ve kimyasal ambalaj malzemelerinin kullanılmadığı besinlerdir. Burada dikkat edilirse organik üretim ve organik gıda tohumdan ambalaja kadar doğal yöntemleri kapsar.

Organik gıdaOrganik Gıda Diye Aldıklarımız Gerçekten Organik Mi? Kitlelerin genel bir yönelimleri sonucu ve son zamanda ulaşılan bilinç düzeyi gıda da organik olanı arama ve eskiye dönüşü beraberinde getirmiştir. Hal böyle olunca bu alandaki pazar payı maalesef kar hırsını yine ön planda tutanların, bu sebeple zaten doğaya zarar verenlerin, simsarların, yalancıların  kasıtlı olarak cirit atmaya çalıştıkları bir piyasa haline gelmiştir. Organik ürünler organik sertifikası ile sertifikalandırılır ve yukarıdaki saydığımız tüm süreçler kontrol ve denetim altında tutulur. Yani kimyasal gübre kullanılmış ürün organik değildir. Yabani otları öldürmek için tarlaya ilaç atılmışsa orada yetişen ürün organik değildir. Raf ömrünü artırmak için ürünlere kimyasallar uygulanmışsa o ürün organik değildir. Hatta ve hatta bazı ülkelerde organik ürün üretim alanları ürünlerin egzoz gazından etkilenmemesi için yol kenarlarına bile belli mesafededir. Diyelim ki siz organik tarım yapıyorsunuz fakat yan tarladaki komşunuz konvansiyonel tarım yapıyor; işte bu durumda bile sizin ürettiğiniz ürün organik ürün değildir.

Özellikle organik kelimesindeki çekicilik ve hem tüketicilerin hemde çiftçilerin bu kelimenin tam karşılığını bilmemeleri bu alanda önemli boşluklar doğurmaktadır. Çiftçi önceden ilaç atıp, gübre atıp buğday yetiştirdiği bir tarlada seneye gübre ve ilaç atmadan yetiştirdiği çörek otunu organik sanmaktadır. Ya da ilaç, hormon, kimyevi gübre, kullanmamıştır ancak tohumu organik değildir dolayısıyla elde ettiği ürün yine organik olmayacaktır. Yani organik besin olayı birçok kıstasın bir araya gelmesi ile oluşan ince bir çizgi ile organik olmayan ürünlerden ayrılan doğal besinleri ifade eder.

Organik Gıdalar, Konvansiyonel Tarımla Üretilen Ürünlere Göre Neden Pahalı? Organik ürün üretimi için gerekli olan birçok parametreyi anlaşılır şekilde yukarıda anlatmaya çalıştım. Takdir edersiniz ki bu şartları üretimde kullanmak extra bir maliyet getirmektedir. Yani pazar ekonomisinde ortaya organik olarak ürün üretip çıkartacaksanız bunun bir maliyeti muhakkak vardır. Çünkü konvansiyonel tarımda temel amaç verim ve kar elde etme amacına sıkışmıştır böylelikle fabrikasyon ürünler ortaya çıkmaktadır. Yani tarım ürünü bir fabrikadan elde edilir gibi seri üretime bağlandığında maliyet düşmekte, kar maximum seviyeye çıkmaktadır. Aslında buradaki kar üreticiden çok alıp satanın elde ettiği bir kardır. Bu konu farklı bir makalenin konusu olabilir. Tekrar konumuza dönersek ve organik ürünlerin neden pahalı olduğunu irdelersek öncelikle konvansiyonel tarımı incelememiz gereklidir.

Bu konuyu örnek ile açıklayalım. Organik olmayan tarım yapacak bir çiftçiyi, bu ürünü pazarlayacak tüccarı ve tüketecek son tüketiciyi ele alarak konuyu irdeleyelim. Çiftçimiz domates üreten bir çiftçi olsun. Tohumu sertifikalı olarak alacak veya fide olarak alacak, bunu serasına dikecek, sulayacak ve dertleri başlayacak. Minimum alandan maximum ürünü ve verimi elde etmeli, hastalık geldiğinde zarar edeceğinden ilaç atmalı, yabani otlar verimini düşüreceğinden onlardan da ilaçla kurtulmalı, bitki belli bir albeniye sahip olması gerektiğinden çeşitli kimyasal yöntemler uygulamalı. Antalya’da ürettiği ürünü taa Kars’ a göndermesi gerektiğinden ürünün raf ömrü olmalı, yolda çürümemeli dolayısıyla bu da kimyasal ile sağlanmalı. Çiftçi bu özellikleri sağlayan fabrikasyon domateslerden bol miktarda elde etmeli. 

Ancak organik tarımda tüm bunları yapamayan çiftçimizin verimi düşecek, ürünü çabuk bozulacak, belki bir hastalık gelirse ürünleri tamamen zarar görecek yada ürünü üretecek fakat satacak pazar bulamayacak. İşte tüm bu sebepler, organik ürünlerin pazardaki darlığı, organik üretime ayrılan alanların kısıtlı oluşu, organik ürün talebinin büyük kitlelere hitap etmemesi organik ürünlerin fiyatlarının pahalı olmasını da beraberinde getirmektedir. Birçok benzer sebep organik ürünlerin piyasada konvansiyonel tarımla elde edilen ürünlerle boy ölçüşmesinin zor olmasını sağlamakta ve fiyatlarının fazla olmasına katkı sağlamaktadır.

organik-gida-nasil-anlasilir

Bir ürünün hasır sepetlerde, eskitilmiş ahşap raflarda üzerine 2-3 tane yaprak serpilerek satılıyor olması o ürünün organik olduğu anlamına gelmez.

Organik Gıda Nasıl Nasıl Anlaşılır? Kandırılmamak İçin Neler Yapmalıyız? Öncelikle yukarıda organik gıdanın tohumdan sofraya kadar geçmesi gereken süreçlerin tanımlarını yaptık. Peki bu konuda kandırılmamak ve simsarlara haksız kazanç sağlamamak için ne yapabiliriz? Örnek verecek olursak köy sepetlerine konularak albeni ve geleneksel bir ambalajlama yapılan her ürün hatta bunların bir çoğu gerçek organik gıda değildir. Gerek satıcılar gerekse tüketiciler organik gıda kavramının tam karşılığını bilmediklerinden biraz kirli, şekli bozuk her ürünü organik diye pazarlamakta, tüketicilerse bunlara inanarak organik ürün sandıkları şeyleri almaktalar. bir gıdanın organik olup olmadığını bizler bakarak maalesef  anlayamayız. O gıdanın yada ürünün organik olup olmadığı laboratuvarda anlaşılabilir. Ancak dikkat etmemiz gerekli bazı noktaları atlamazsak en azından kandırılma riskini en aza indirmiş olabiliriz.  Organik diye satılan ürünün Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarafından organik ürün sertifikası ile sertifikalandırılmış olması gereklidir. Bu sertifika bir standardizasyondur. Tam organik gıdayı bulamasak ta en azından en doğalını, tarım ilacı taşımayanlarını bulmamız bizim lehimize olacaktır. Kısaca dekoratif olarak saman içerisinde satılan yumurta yada satıcının “abi-abla bu ürün organik” beyanına dayanan her ürünün gerçekten organik olmaması ihtimalinin çok yüksek olduğunu aklımızdan çıkarmayalım.

Ülkemizde satılan organik gıdalar  “sertifikalı organik ürünler”in ambalajında, ürünün organik olduğunu gösteren özel bir logolu etiket bulunur. Bu logonun üzerinde “Organik Tarım – Türkiye Cumhuriyeti” , 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu ve 25841 sayılı Organik Tarımın Esasları Ve Uygulamasına İlişkin Yönetmelik kapsamında hazırlanmıştır. şeklinde bir ibare bulunur.

Organik Ürünlerin Diğerlerine Göre Gerçekten Üstünlükleri Var mı? Yoksa Organik Kelimesi bir Aldatmaca mı?